1. Posadź cebulki kwiatów, które zakwitną wiosną
Październik jest odpowiednim terminem sadzenia krokusów, narcyzów, szafirków i wielu odmian hiacyntów. Rośliny zdążą rozpocząć ukorzenianie przed zimą, a wiosną pojawią się na rabatach jedne z pierwszych kwiatów.
Cebulki najlepiej sadzić w przepuszczalnej ziemi, na głębokości wynoszącej zwykle około dwóch lub trzech wysokości cebulki. Tulipany często sadzi się nieco później, w listopadzie, kiedy gleba jest chłodniejsza. Warto też sprawdzić zalecenia dla konkretnego gatunku i odmiany.
2. Zbierz liście z trawnika, ale nie wyrzucaj wszystkich
Gruba warstwa mokrych liści pozostawiona na trawniku ogranicza dostęp światła i sprzyja osłabieniu trawy. Dlatego warto regularnie usuwać je z miejsc, w których tworzą zwartą pokrywę.
Nie oznacza to jednak, że trzeba wywozić wszystkie liście z ogrodu. Zdrowe liście można wykorzystać do przygotowania ziemi liściowej, która poprawia strukturę podłoża. Wystarczy zebrać je do przewiewnego pojemnika lub worka z otworami i pozostawić do stopniowego rozkładu.
Część liści warto zostawić pod krzewami i w mniej uczęszczanych zakątkach. Zapewnią schronienie drobnym bezkręgowcom i innym zwierzętom. Jeśli w stercie zamieszkał już jeż, nie należy jej przenosić ani rozgarniać.
3. Zabezpiecz rośliny w donicach przed przymrozkami
Rośliny uprawiane w pojemnikach są bardziej narażone na przemarzanie korzeni niż te rosnące bezpośrednio w gruncie. Ziemia w donicy szybciej się wychładza, szczególnie podczas mroźnych i wietrznych dni.
Wrażliwe gatunki warto przenieść do jasnego, chłodnego pomieszczenia, jeśli wymagają zimowania bez mrozu. Donice z odporniejszymi roślinami można ustawić przy osłoniętej ścianie budynku i zabezpieczyć odpowiednim materiałem izolacyjnym.
Ważne jest również odprowadzanie nadmiaru wody. Ziemia stale nasiąknięta deszczem, a następnie zamarzająca, może szkodzić korzeniom. Przed zimą należy więc sprawdzić otwory odpływowe i usunąć wodę zalegającą w podstawkach.
4. Zadbaj o trawnik, zanim przestanie rosnąć
Jeżeli październik jest łagodny, trawa może nadal rosnąć i wymagać koszenia. Nie należy jednak przycinać jej tak krótko jak w środku lata. Zbyt niskie koszenie przed nadejściem chłodów może osłabić murawę.
To także dobry moment na poprawę kondycji trawnika poprzez aerację lub wertykulację, ale tylko wtedy, gdy gleba nie jest przemoczona, zamarznięta ani nadmiernie sucha. Takie zabiegi nie są konieczne co roku w każdym ogrodzie.
W październiku można również zastosować nawóz jesienny przeznaczony do trawników, jeśli murawa tego potrzebuje. Nie powinien to być preparat o wysokiej zawartości azotu, pobudzający intensywny wzrost delikatnych liści tuż przed zimą.
5. Nie przycinaj wszystkich bylin i krzewów
Jesienią łatwo ulec pokusie usunięcia wszystkich zaschniętych łodyg i kwiatostanów. Tymczasem niektóre rośliny lepiej pozostawić w spokoju. Suche pędy jeżówek, rudbekii czy traw ozdobnych mogą zdobić ogród zimą, a ich nasiona stanowią pokarm dla ptaków.
Warto również zachować ostrożność podczas przycinania hortensji ogrodowych. U wielu odmian pąki kwiatowe na kolejny sezon znajdują się już na pędach, dlatego jesienne cięcie może pozbawić roślinę przyszłorocznych kwiatów.
Usuwać należy przede wszystkim pędy chore, gnijące i uszkodzone, które mogą sprzyjać rozwojowi chorób. Pozostałe porządki można rozłożyć na kilka miesięcy, zamiast wykonywać wszystko przed pierwszym przymrozkiem.
6. Uporządkuj oczko wodne, zanim opadnie reszta liści
Jesienią warto regularnie wyławiać liście wpadające do oczka wodnego. Ich nadmiar rozkłada się na dnie i może pogarszać jakość wody. Pomocna bywa siatka rozpięta nad zbiornikiem, pod warunkiem że jest odpowiednio napięta i nie stanowi pułapki dla zwierząt.
Jeżeli usuwamy nadmiar roślin wodnych, dobrze jest pozostawić wyjęty materiał na brzegu przez około 48 godzin. Dzięki temu drobne zwierzęta mają szansę wrócić do wody.
Nie należy jednak usuwać całej roślinności. Część pędów przybrzeżnych może zapewniać schronienie bezkręgowcom przez zimę. Warto również sprawdzić, czy zwierzęta, które przypadkowo wpadną do oczka, mają możliwość samodzielnego wydostania się na ląd.
7. Przygotuj grządki i kompost na kolejny sezon
Po zakończeniu zbiorów warto usunąć z warzywnika resztki roślin wyraźnie porażonych chorobami i uporządkować grządki. Odsłoniętą ziemię można przykryć warstwą dojrzałego kompostu lub odpowiedniej ściółki, aby ograniczyć jej wymywanie i poprawić strukturę podłoża.
Październik to również czas sadzenia czosnku ozimego, o ile pozwalają na to warunki pogodowe i wymagania wybranej odmiany. W łagodniejszych rejonach można wysiewać niektóre odmiany bobu przeznaczone do zimowania.
Nie trzeba przekopywać całego ogrodu. W wielu przypadkach wystarczy rozłożyć kompost na powierzchni gleby i pozwolić organizmom glebowym stopniowo wymieszać materię organiczną z podłożem.
Jesienne przygotowania najlepiej rozłożyć na kilka dni i dostosować do pogody. Najważniejsze jest zabezpieczenie roślin wrażliwych na mróz, zadbanie o glebę oraz pozostawienie części ogrodu w naturalnym stanie. Dzięki temu wiosną będzie mniej pracy, a zimą ogród nadal pozostanie miejscem życia wielu zwierząt.