Oświetlasz ogród po zmroku? Jeże mogą omijać takie miejsca

Badania wskazują, że jeże często wybierają słabiej oświetlone trasy, dlatego sposób rozmieszczenia lamp ma znaczenie. Nie trzeba rezygnować z oświetlenia ogrodu, ale warto pozostawić w nim również ciemne miejsca.

Jeże prowadzą głównie nocny tryb życia. Po zmroku przemieszczają się między ogrodami, szukając owadów, dżdżownic i innych bezkręgowców. Korzystają przy tym z żywopłotów, zarośli i innych osłoniętych miejsc.

Silne oświetlenie może zmieniać ich trasy przemieszczania się. Potwierdziło to badanie opublikowane w 2020 roku w czasopiśmie "Animals". Naukowcy obserwowali 22 jeże żyjące w Berlinie, wykorzystując urządzenia GPS. Większość zwierząt wybierała miejsca słabiej oświetlone, unikając obszarów o dużym natężeniu sztucznego światła.

Nie oznacza to jednak, że każda zapalona lampa odstrasza jeże. W innym badaniu, przeprowadzonym w 33 brytyjskich ogrodach, nie stwierdzono ogólnego spadku aktywności jeży przy miejscach dokarmiania pod wpływem sztucznego oświetlenia. Reakcje poszczególnych zwierząt były różne. Znaczenie mogą mieć więc zarówno natężenie światła, jak i warunki panujące w ogrodzie.

Największym problemem może być oświetlenie obejmujące duże fragmenty ogrodu przez całą noc. Reflektory skierowane na trawnik, żywopłot lub zarośla rozjaśniają również miejsca wykorzystywane przez zwierzęta.

Szczególnie warto unikać umieszczania lamp:

• przy otworach w ogrodzeniu, przez które przechodzą jeże;
• bezpośrednio przy gęstych krzewach i żywopłotach;
• obok domków i naturalnych schronień dla jeży;
• w spokojnych zakątkach ogrodu, gdzie zwierzęta mogą szukać pożywienia.

Jeżeli oświetlenie jest potrzebne przy wejściu do domu lub na ścieżce, lepiej skierować je na konkretną powierzchnię, zamiast rozjaśniać cały ogród.

Znaczenie ma nie tylko rozmieszczenie lamp, ale również barwa i intensywność światła. Oświetlenie o chłodnej, niebieskawej barwie silniej oddziałuje na wiele nocnych owadów niż światło o cieplejszym odcieniu. Może przyciągać je i zaburzać ich naturalną aktywność. Owady i inne bezkręgowce stanowią ważną część pokarmu jeży.

W ogrodzie warto więc wybierać lampy o ciepłej barwie światła, np. około 2700 K, i możliwie niewielkiej jasności. Nie oznacza to, że takie oświetlenie jest całkowicie obojętne dla zwierząt, ale zwykle stanowi lepsze rozwiązanie niż mocne, chłodne reflektory.

Dobrym wyborem mogą być również lampy z osłonami, które kierują światło w dół i ograniczają jego rozpraszanie na boki.

Oświetlenie dekoracyjne najlepiej wyłączać, gdy nie jest potrzebne. Przy wejściach i ciągach komunikacyjnych można zastosować czujniki ruchu lub wyłączniki czasowe. Czujniki należy jednak ustawić tak, aby lampy nie zapalały się niepotrzebnie przy każdym ruchu zwierzęcia w zaroślach.

Nie trzeba pozostawiać całego ogrodu bez oświetlenia. Wystarczy ograniczyć światło w miejscach, którymi zwierzęta mogą się przemieszczać. Dobrym rozwiązaniem jest pozostawienie nieoświetlonego pasa wzdłuż żywopłotu, ogrodzenia lub gęstych nasadzeń. Jeśli w płocie znajduje się przejście dla jeży, nie warto montować bezpośrednio nad nim reflektora.

Jesienią szczególne znaczenie mają również spokojne zakątki z liśćmi, gałęziami i naturalnymi schronieniami. Jeże mogą wykorzystywać je podczas przygotowań do zimowania.

Najprostsza zmiana to ograniczenie czasu świecenia lamp i skierowanie ich wyłącznie tam, gdzie są potrzebne. Dzięki temu ścieżki i wejście do domu pozostaną oświetlone, a część ogrodu zachowa naturalną ciemność.