Lampki solarne zimą. Zostawić w ogrodzie czy schować?

Lampy solarne to oświetlenie zasilane energią słoneczną. W ciągu dnia panel fotowoltaiczny przekształca światło w energię elektryczną, która jest magazynowana w akumulatorze. Po zmroku zgromadzona energia zasila diody LED. Dzięki temu lampy nie wymagają podłączenia do domowej instalacji elektrycznej.

W ogrodach wykorzystuje się różne rodzaje oświetlenia solarnego. Lampy wbijane w ziemię służą do oświetlania ścieżek i rabat, kinkiety solarne montuje się na ścianach i ogrodzeniach, a reflektory solarne mogą oświetlać podjazdy lub wejścia do budynków. Popularne są również girlandy, lampiony i niewielkie lampki dekoracyjne umieszczane między roślinami.

Nie wszystkie modele trzeba demontować przed zimą. Część lamp jest przystosowana do całorocznego użytkowania na zewnątrz, również podczas mrozów. Inne wymagają przechowywania w suchym miejscu.

Decydujące znaczenie ma instrukcja konkretnego urządzenia. Warto sprawdzić przede wszystkim:

• dopuszczalny zakres temperatur pracy,
• rodzaj akumulatora,
• zalecenia dotyczące dłuższej przerwy w użytkowaniu.

O odporności na zimowe warunki decydują parametry konkretnego urządzenia, a nie sam rodzaj lampy.

Jednym z częstszych błędów jest utożsamianie wodoodporności z odpornością na niskie temperatury. Na opakowaniach lamp ogrodowych można znaleźć oznaczenia takie jak IP44, IP54 czy IP65. Określają one stopień ochrony obudowy przed dostępem ciał stałych i wody.

Klasa szczelności IP nie określa jednak temperatury, w której urządzenie może bezpiecznie pracować. Pierwsza cyfra oznaczenia informuje o stopniu ochrony przed dostępem do niebezpiecznych części i wnikaniem ciał stałych, takich jak kurz, natomiast druga określa odporność obudowy na wnikanie wody. Przykładowo IP44 oznacza ochronę przed ciałami stałymi o średnicy co najmniej 1 mm oraz wodą rozpryskiwaną z różnych kierunków, a IP65 zapewnia pyłoszczelność i ochronę przed strumieniami wody. Żadne z tych oznaczeń nie potwierdza jednak odporności lampy na mróz.

Niska temperatura wpływa przede wszystkim na działanie akumulatora. W zależności od zastosowanej technologii może ograniczać jego pojemność użytkową, wydajność oraz możliwość bezpiecznego ładowania. Szczególnie istotne jest to w przypadku akumulatorów litowo-jonowych, których ładowanie poniżej 0°C bez odpowiednich zabezpieczeń może prowadzić do trwałego uszkodzenia ogniw. Jednak nie każda lampa z takim akumulatorem musi zostać schowana na zimę. Niektóre urządzenia mają układy zabezpieczające przed ładowaniem w zbyt niskiej temperaturze.

Dlatego przy zakupie lub przygotowywaniu lamp solarnych do zimy warto sprawdzić w instrukcji zakres temperatur pracy, temperaturę dopuszczalną podczas ładowania oraz warunki przechowywania. Są to odrębne parametry, które mogą różnić się nawet między lampami o identycznej klasie szczelności IP.

Przed pozostawieniem oświetlenia w ogrodzie należy więc sprawdzić dwa osobne parametry: stopień ochrony IP oraz dopuszczalny zakres temperatur. Jeśli producent nie podaje tego drugiego, samo oznaczenie IP nie wystarcza, aby uznać lampę za odporną na zimowe warunki.

Słabsze świecenie zimą nie musi oznaczać awarii. Jesienią i zimą dni są krótsze, słońce znajduje się niżej nad horyzontem, a zachmurzenie ogranicza ilość energii docierającej do panelu. W rezultacie akumulator może nie naładować się tak dobrze jak latem.

Znaczenie ma również miejsce ustawienia lampy. Panel znajdujący się pod drzewem, przy wysokim ogrodzeniu lub po północnej stronie budynku może otrzymywać zbyt mało światła. Problem pogłębiają zabrudzenia, opadłe liście i zalegający śnieg.

Jeżeli lampa jest przystosowana do zimowej pracy, warto regularnie usuwać z panelu zabrudzenia i sprawdzać, czy nie jest zacieniony. Do czyszczenia najlepiej używać miękkiej, lekko wilgotnej ściereczki, zgodnie z zaleceniami producenta.

Trzeba też pamiętać, że niska temperatura może ograniczać wydajność akumulatora. Dlatego lampa, która latem świeciła przez kilka godzin, zimą może gasnąć znacznie wcześniej.

To zależy od rodzaju ogniwa i konstrukcji lampy. W wielu dekoracyjnych modelach stosuje się wymienne akumulatory, natomiast w innych bateria jest wbudowana i nie jest przeznaczona do samodzielnego demontażu.

W lampach mogą występować akumulatory niklowo-metalowo-wodorkowe (NiMH) lub litowo-jonowe. Poszczególne technologie mają odmienne wymagania dotyczące ładowania i przechowywania, dlatego nie należy stosować jednej zasady do wszystkich modeli.

Akumulatora przeznaczonego do wielokrotnego ładowania nie wolno zastępować zwykłą baterią alkaliczną, jeśli producent tego nie dopuszcza. Panel solarny służy do ładowania ogniwa, a zastosowanie niewłaściwej baterii może prowadzić do wycieku lub uszkodzenia urządzenia.

Jeśli akumulator jest wbudowany, nie należy rozbierać szczelnej obudowy tylko po to, aby wyjąć go na zimę. W takim przypadku trzeba postępować zgodnie z instrukcją całej lampy.

Jeżeli oświetlenie nie będzie używane przez kilka miesięcy, najlepiej przygotować je do przechowywania jeszcze przed nadejściem silniejszych mrozów.

Najważniejsze czynności to:

• Wyłącz lampę, jeśli ma przełącznik ON/OFF.
• Oczyść panel solarny i obudowę z ziemi, kurzu oraz resztek roślin.
• Sprawdź stan uszczelek i komory akumulatora, zwracając uwagę na wilgoć i ślady korozji.
• Wyjmij akumulator, jeżeli zaleca to producent i można zrobić to bez rozbierania zamkniętej obudowy.
• Przechowuj lampę w suchym miejscu, w temperaturze dopuszczonej dla danego urządzenia.

Nieogrzewana szopa nie zawsze zapewnia odpowiednie warunki. Jeśli temperatura wewnątrz spada poniżej dopuszczalnego zakresu przechowywania, lepiej wybrać inne pomieszczenie.

Ważny jest również stan naładowania akumulatora. Nie warto odkładać całkowicie rozładowanego ogniwa na wiele miesięcy. Jednocześnie nie należy zakładać, że każdy rodzaj akumulatora trzeba naładować do pełna. Właściwy poziom naładowania zależy od zastosowanej technologii i instrukcji producenta.

Nie zawsze. Jeśli wiosną lampa nie świeci, najpierw warto oczyścić panel i ustawić urządzenie w dobrze nasłonecznionym miejscu. Trzeba również sprawdzić przełącznik, stan styków i ewentualne ślady wilgoci w komorze akumulatora.

Przyczyną problemu może być zużyte lub nadmiernie rozładowane ogniwo. W lampach z wymiennym akumulatorem czasem wystarczy jego wymiana na model o parametrach zgodnych z dokumentacją urządzenia.

Jeżeli jednak wewnątrz pojawiła się korozja, uszkodzone są przewody albo obudowa straciła szczelność, wymiana samego akumulatora może nie rozwiązać problemu.

Najważniejsze jest sprawdzenie wymagań konkretnej lampy jeszcze jesienią. O tym, czy oświetlenie solarne może bezpiecznie pozostać w ogrodzie przez zimę, nie decyduje samo oznaczenie wodoodporności, lecz również odporność na niskie temperatury i rodzaj zastosowanego akumulatora.