Sumak octowiec zwraca uwagę najbardziej jesienią, kiedy jego pierzaste liście zmieniają kolor na pomarańczowy, czerwony i szkarłatny. Jest odporny i nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji, ale ma cechę, której nie powinno się pomijać przy planowaniu miejsca: potrafi wypuszczać odrosty korzeniowe daleko od głównego pnia.
| Cecha | Sumak octowiec |
|---|---|
| Nazwa botaniczna | Rhus typhina |
| Angielska nazwa | staghorn sumac |
| Rodzina | nanerczowate – Anacardiaceae |
| Pochodzenie | wschodnia Kanada i wschodnia część USA |
| Stanowisko | najlepiej pełne słońce |
| Gleba | przepuszczalna, dość tolerancyjny |
| Podlewanie | regularne po posadzeniu, później głównie podczas suszy |
| Cięcie | niewielkie; odrosty najlepiej kontrolować regularnie |
| Rozrastanie | odrosty korzeniowe |
| Zastosowanie | soliter, większy ogród, ogród naturalistyczny |
Skąd pochodzi sumak octowiec?
Rhus typhina jest gatunkiem północnoamerykańskim. Jego naturalny zasięg obejmuje wschodnią Kanadę oraz północno-środkowe i wschodnie rejony Stanów Zjednoczonych. Kew podaje Polskę wśród krajów, do których gatunek został introdukowany.
Nazwa botaniczna została opublikowana przez Karola Linneusza w 1756 roku.
Angielska nazwa staghorn sumac nawiązuje do charakterystycznych, pokrytych włoskami młodych pędów, które kojarzono z porożem jelenia pokrytym scypułem.
W naszych ogrodach sumak bywa prowadzony zarówno jako duży krzew, jak i niewielkie wielopniowe drzewo.
Jak duży może urosnąć?
I tutaj warto uważać na zdjęcia młodych egzemplarzy w szkółce.
Typowy Rhus typhina z czasem staje się rośliną o kilku metrach wysokości i podobnej rozpiętości. Jeszcze ważniejsza od samej korony jest zdolność do tworzenia kolonii poprzez odrosty korzeniowe.
Dlatego niewielki trawnik otoczony rabatą nie zawsze jest dla niego idealnym miejscem.
Lepiej wygląda:
- jako pojedynczy mocny akcent,
- na dużej działce,
- na skraju większej rabaty,
- w ogrodzie naturalistycznym,
- w kompozycjach, gdzie jesienny kolor jest ważnym elementem.
Nie sadziłabym go tuż przy cennych, wolno rosnących krzewach ani w miejscu, w którym każde pojawienie się odrostu będzie problemem.
Jakie stanowisko i gleba dla sumaka?
Jeżeli zależy Ci na intensywnym jesiennym kolorze, wybierz pełne słońce. RHS właśnie takie stanowisko zaleca dla najlepszego przebarwienia.
Sumak jest mniej wymagający pod względem ziemi niż wiele ozdobnych drzew. Dobrze znosi różne typy podłoża, o ile nie jest ono długo zalane wodą. Missouri Botanical Garden podkreśla jego tolerancję wobec szerokiego zakresu gleb z wyjątkiem źle zdrenowanych.
Najbezpieczniejsza będzie ziemia:
- umiarkowanie żyzna,
- przepuszczalna,
- świeża lub umiarkowanie sucha.
Nie ma potrzeby specjalnego zakwaszania podłoża.
Kiedy i jak sadzić sumak?
Egzemplarz kupiony w pojemniku najlepiej sadzić wiosną albo jesienią, unikając okresu upałów i bardzo suchej ziemi.
Wykop szeroki dół, rozluźnij glebę po bokach i posadź roślinę na podobnej głębokości, na jakiej rosła w doniczce. Po zasypaniu ziemi podlej obficie.
Przed posadzeniem zastanów się jednak, co znajduje się kilka metrów wokół tego miejsca, a nie tylko bezpośrednio przy pniu.
Odrosty mogą wychodzić:
- na trawniku,
- między bylinami,
- na sąsiedniej części rabaty,
- w miejscu, gdzie korzenie sumaka zostaną uszkodzone.
Uszkodzenie lub przecięcie korzeni może dodatkowo pobudzać niektóre drzewa i krzewy, w tym sumaki, do tworzenia odrostów. To ważny szczegół. Intensywne przekopywanie ziemi bezpośrednio wokół drzewa nie zawsze jest dobrym pomysłem.
Jak podlewać sumaka?
Nowo posadzony egzemplarz trzeba podlewać regularnie, dopóki nie rozbuduje systemu korzeniowego. Lepsze jest rzadsze, ale solidne podlanie niż codzienne zwilżanie samej powierzchni.
Starszy sumak jest znacznie bardziej tolerancyjny. Na przepuszczalnej glebie zwykle wystarcza mu woda opadowa, a podlewania wymaga głównie podczas długotrwałych okresów suszy.
Nie należy natomiast utrzymywać ziemi przez cały czas mokrej. Długotrwałe zalanie jest dla niego gorsze niż okresowe przesuszenie.
Czy sumak trzeba nawozić?
Zwykle bardzo niewiele. Na przeciętnej ziemi ogrodowej coroczne intensywne nawożenie nie jest potrzebne. Wiosną można rozłożyć wokół rośliny cienką warstwę kompostu, nie zasypując nasady pnia.
Duże dawki nawozu azotowego nie są dobrym sposobem na „poprawienie” sumaka. Rośnie energicznie bez zachęty, a głównym celem pielęgnacji jest utrzymanie naturalnego pokroju i kontroli nad odrostami.
Jak przycinać sumak octowiec?
Nie potrzebuje corocznego formowania.
Usuwaj przede wszystkim:
- uszkodzone gałęzie,
- martwe drewno,
- pędy zaburzające wybrany pokrój,
- odrosty korzeniowe, których nie chcesz pozostawić.
RHS klasyfikuje sumaka do grupy niewymagającej intensywnego, regularnego cięcia i wskazuje zimę jako dobry okres usuwania odrostów.
Jeżeli chcesz zachować naturalny, parasolowaty kształt, unikaj przypadkowego skracania każdej gałęzi do jednej wysokości. Znacznie lepiej wygląda selektywne usuwanie całych niepotrzebnych pędów.
Jak usuwać odrosty sumaka?
Najpierw sprawdź, czy masz do czynienia z odrostem, czy siewką. Odrost jest połączony z systemem korzeniowym rośliny matecznej. Może pojawić się nawet pewną odległość od niej.
Przy młodym odroście odsuń ziemię i dotrzyj możliwie blisko miejsca, z którego wyrasta. RHS zaleca usuwanie go przy samym źródle, a jeśli jest to możliwe – oderwanie zamiast prostego przecięcia wysoko nad korzeniem. Pozostawienie nasady z pąkami sprzyja ponownemu wyrastaniu.
Nie wystarczy przejechać po odroście kosiarką. Dopóki pozostaje połączenie i pąki przy korzeniu, może odrosnąć.
Jak usunąć cały sumak octowiec?
Przy większym egzemplarzu trzeba przygotować się nie tylko na wycięcie drzewa, lecz także na kontrolę odrostów po zabiegu.
Mechaniczne usuwanie wygląda następująco:
- usuń koronę i pień,
- wykop karpę, jeśli jest to możliwe,
- usuń dostępne korzenie biegnące w stronę rabat i trawnika,
- przez kolejne sezony wyrywaj lub wykopuj pojawiające się odrosty.
Nie należy zakładać, że ścięcie pnia zakończy sprawę. System korzeniowy może pozostać żywy.
Szczególnie dużo nowych pędów może pojawić się tam, gdzie korzenie zostały przecięte lub mechanicznie uszkodzone.
Czy sumak octowiec jest rośliną inwazyjną?
Tu warto używać precyzyjnych określeń.
GDOŚ w materiałach dotyczących odpowiedzialnego ogrodnictwa określał sumaka octowca jako inwazyjny gatunek obcy, a w materiałach dotyczących flory obcej występuje on jako gatunek problematyczny regionalnie.
Jednocześnie nie należy z tego automatycznie wyciągać wniosku, że posiadanie sumaka w prywatnym ogrodzie jest obecnie prawnie zakazane. Aktualna strona GDOŚ z listą analizowanych gatunków obcych roślin nie wymienia Rhus typhina wśród znajdujących się tam pozycji.
Nie pozwalaj sumakowi wychodzić poza ogród, szczególnie jeśli posesja graniczy z terenami naturalnymi, łąkami, lasem czy obszarem chronionym.
Jakie choroby mogą pojawić się na sumaku?
Zwykle uchodzi za roślinę mało problematyczną. RHS wymienia jednak możliwość wystąpienia m.in.:
- werticiliozy,
- opieńkowej zgnilizny korzeni,
- chorób powodujących zamieranie fragmentów pędów.
Szkodniki na ogół nie stanowią dużego problemu.
Nagłe więdnięcie jednej części korony nie powinno być więc od razu przypisywane brakowi wody.
Sumak najlepiej sadzić świadomie, a nie przypadkiem. Jeżeli masz dużo miejsca i możesz kilka razy w sezonie przejść po trawniku oraz wyłamać młode odrosty, jest efektownym drzewem. Jeżeli każdy metr rabaty jest już zaplanowany, jego sposób wzrostu może szybko stać się ważniejszy niż piękne jesienne liście.
